Kamu kurumlarının elindeki orman yönetim planlarına erişim, talep edilen yüksek ücret nedeniyle fiilen engellendi. Danıştay ve Anayasa Mahkemesi süreçlerinden sonuç alamamam üzerine konuyu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM) taşıdım.
Muğla’daki devlet ormanlarının nasıl yönetildiğini, hangi ormancılık kararlarının hangi planlara dayandığını ve orman alanlarına ilişkin uygulamaların nasıl şekillendiğini öğrenebilmek amacıyla 19 Temmuz 2020 tarihinde CİMER üzerinden (2003304789 sayılı başvuru) Orman Genel Müdürlüğüne (OGM) başvurarak mevcut orman amenajman planlarının dijital kopyalarını talep ettim.
OGM Orman İdaresi ve Planlama Dairesi Başkanlığı tarafından 26 Ağustos 2020 tarihinde verilen yanıtta; Muğla Orman Bölge Müdürlüğünde 75 plan ünitesi bulunduğu belirtilerek her bir plan bedelinin 1.719 TL olduğu, bu tutar yatırıldıktan sonra mobil diskle birlikte başvurulması halinde planların verilebileceği bildirildi. Böylece dijital ortamda kopyalanacak mevcut planlar için benden toplam 128 bin 925 TL ücret istendi. Üstelik bu tutarın hangi maliyet kalemlerinden oluştuğuna ilişkin ayrıntılı bir açıklama da yapılmadı.
Oysa talebim yeni plan hazırlanması değil, kamu kurumunun elinde zaten dijital olarak bulunan mevcut planların kopyalarının tarafıma ait mobil diske aktarılmasıydı. Talep edilen ücret, bilgi edinme hakkını ekonomik açıdan erişilemez hâle getirdi.
İdari ve yargısal başvurulardan sonuç alınamadı
OGM’nin ücret talebine karşı Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna itiraz ettim. Kurulun 16 Eylül 2020 tarihli ret kararının ardından uyuşmazlığı yargıya taşıdım.
Danıştay 10. Dairesi 17 Nisan 2025 tarihli kararıyla davayı reddetti. Temyiz başvurum da Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 7 Ocak 2026 tarihli kararıyla sonuçsuz kaldı.
Ardından Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulundum. Anayasa Mahkemesi, 14 Ekim 2026 tarihli ve 2026/17667 başvuru numaralı kararıyla başvurumu reddetti.
İç hukuk yollarının tüketilmesinin ardından, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin özellikle ifade özgürlüğünü güvence altına alan 10. maddesi kapsamında 18 Kasım 2026 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuruda bulundum.
Kandil ihalesi ve bilgi engeli: Şeffaflıktan kaçmak, doğayı ranta açmanın kozudur
Mesele yalnızca bir bilgi edinme başvurusu veya bürokratik bir uyuşmazlık değildir. Orman amenajman planları, koruma statüsü verileri ve ihale/şartname belgeleri; ormanların nasıl yönetildiğinin ve doğa koruma kurallarına uyulup uyulmadığının temel kanıtlarıdır. Bu bilgilere erişimin zorlaştırılması veya kamuoyundan gizlenmesi, doğayı ticari rant alanına dönüştürme girişimlerinde idareler için stratejik bir kalkan ve koz işlevi görmektedir.
Bugün Gökova’da yaşanan Kandil Konaklamasız Orman Parkı süreci bunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, Menteşe ilçesi Kıran Mahallesi Turnalı mevkiindeki 1,86 hektarlık alanı 20 yıllığına kiralamak üzere 11 Aralık 2026 tarihi için yeniden ihaleye çıkarmıştır (İlan No: 2284282). Oysa Muğla Büyükşehir Belediyesinin açtığı dava sonucunda Gökova’nın doğal sit derecelerini düşüren 2018 tarihli Bakanlar Kurulu kararı Danıştay 4. Dairesi tarafından iptal edilmiş; bu iptal kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30 Ekim 2025 tarihli (2025/751 E. – 2025/2251 K.) ilamıyla kesin olarak onanmıştır. Kesinleşmiş yargı kararına rağmen saha yeniden 1. Derece Doğal Sit Alanı statüsündedir; şartnamesinde dahi altyapısı olmadığı ve 1. derecede yangına hassas bölgede bulunduğu kayıtlıdır. Buna karşın idarenin bu yılki ilanda alanın gerçek koruma statüsüne yer vermeyerek kamuoyundan gizlemesi ve kesinleşmiş yargı kararını yok sayarak ihaleye gitmesi, bilgi şeffaflığı ve kamusal denetim mekanizmalarının neden hayati olduğunu açıkça göstermektedir.
 |
| 2025 yılında yapılan ihalenin şartnamesi |
Muğla’da çevrenin ve ormanların korunması için yürüttüğümüz çalışmalar da bu bilgilere ve toplumsal denetime erişimin önemini somut biçimde ortaya koymuştur. Nitekim Çıtlık/Taşkesiği bölgesindeki orman kesimine karşı MUÇEP ve yöre halkıyla birlikte yürütülen kampanya kapsamında 33.655 imzalı başvuru yapılmış; OGM, 106 ve 107 numaralı bölmelerdeki kesim çalışmalarının toplumsal sorun yaşanabileceği endişesiyle durdurulduğunu bildirmiştir.
AİHM’den beklenen: Çevresel bilgiye erişimin ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Magyar Helsinki Bizottság/Macaristan kararında, kamu makamlarının elindeki bilgilere erişimin belirli koşullarda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 10. maddesi kapsamında korunabileceğini ortaya koymuştur. Mahkemenin bu konudaki yaklaşımında; talep edilen bilginin kamu yararı taşıması, başvurucunun kamusal tartışmaya katkı sunma işlevi, bilginin niteliği ve kamu makamının elinde mevcut ve erişilebilir olması gibi ölçütler önem taşımaktadır.
AİHM’ye yaptığım başvurunun temel sorusu şudur:
Kamu kurumlarının elinde bulunan, ormanların yönetimi ve çevrenin korunması bakımından kamu yararı taşıyan mevcut belgelere erişim, yüksek ve ayrıntılı biçimde açıklanmayan ücretler yoluyla fiilen engellenebilir mi?
Bu mesele yalnızca benim değil, çevre hakkı ve kamusal bilgiye erişim konusunda çalışan bütün kişi ve kuruluşların meselesidir. Amacım; orman yönetimine ilişkin kamusal bilgilerin herkes için erişilebilir olması, çevresel kararların ve kamu ihalelerinin şeffaf biçimde denetlenebilmesi ve bilgi edinme hakkının yalnızca kâğıt üzerinde kalmamasıdır.
Ormanlar ve kıyılar hepimizin ortak doğal varlığıdır. Bu varlıkların nasıl yönetildiğini bilmek, hukuka aykırı uygulamaları ve rant girişimlerini sorgulamak, kamu yönetimini denetlemek toplumun hakkıdır. Ormanların ve doğal sit alanlarının geleceğine ilişkin bilgiler, kamu kurumlarının erişim engellerinin ve gizlemelerinin arkasında kalmamalıdır.
Serdar Denktaş
Gökova Ekoloji Meclisi çalışmaları ve çevre mücadelesi içinde yer alan yurttaş
 |
| İDDK Kararının 1. Sayfası |
 |
| İDDK Kararının Karar Sayfası (Sayfa 3) |
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder